Jaaroverzicht: Iran wordt geconfronteerd met verlamming in eigen land en druk vanuit het buitenland
Bron: Middle East Forum
In 2025 worstelde Iran diepgaand met een crisis op meerdere fronten. Waar 2015 – het jaar van de Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) – nog hoop bood op stabilisatie en normalisatie met de wereld, symboliseerde 2025 juist de verslechtering van de situatie voor de Islamitische Republiek. Gedurende het jaar kwam Iran steeds meer vast te zitten in een interne politieke en economische impasse, gecombineerd met groeiende externe druk vanuit de Verenigde Staten en regionale rivalen.
Regionale en militaire tegenslagen
Vóór 2025 had Iran aanzienlijke invloed opgebouwd via bondgenoten zoals het Assad-regime in Syrië, Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza. In 2025 werden deze netwerken zwaar onder druk gezet:
In Syrië werd Bashar al-Assad omvergeworpen door soennitische jihadisten, wat een belangrijke strategische terugslag betekende voor Teheran.
Israëlische operaties beschadigden Hezbollah ernstig en bleven de defensieve capaciteiten van Teheran’s proxy’s ondermijnen.
Hamas bleef grotendeels onzichtbaar, zonder dat Iran effectief kon ingrijpen of ondersteuning bieden.
Op 4 februari herstelde de Amerikaanse president Donald Trump het “maximum pressure”-beleid tegen Iran. Dit beleid had drie hoofddoelen: voorkomen dat Iran een kernwapen ontwikkelt, het neutraliseren van terroristische netwerken en het indammen van Iraanse raket- en militaire capaciteiten.
Een serie diplomatieke gesprekken tussen Washington en Teheran mislukte uiteindelijk doordat beide partijen niet tot een compromis konden komen over verrijking van uranium – Iran bleef vasthouden aan zijn recht daarop, terwijl de VS steeds onbuigzamer zijn eisen stelde.
De oorlog van 12 dagen
Op 12 juni lanceerde Israël een grootschalige luchtcampagne tegen Iraanse kern- en militaire faciliteiten. Ondanks Iraanse raketaanvallen bleek de militaire reactie onvoldoende om significante schade aan te richten bij Israël. Volgens waarnemers ondermijnde dit het imago van Iran als regionale militair sterke macht – propaganda die decennia lang door Teheran was opgebouwd.
Economische ineenstorting
De combinatie van sancties, lagere olieprijzen en de militaire confrontaties leidde tot een economische crisis:
De nationale valuta verloor ongeveer 71% van zijn waarde tussen eind 2024 en medio december 2025.
Iran’s olie-export – vooral naar China – daalde significant, wat resulteerde in honderden miljoenen vaten ongezouten olie in drijvende opslag.
Inflatie nam toe, voedselprijzen schoten omhoog en veel huishoudens raakten in ernstige financiële moeilijkheden.
Tekorten aan elektriciteit, water en gas namen toe, deels door langdurige onderinvestering in infrastructuur.
Deze economische malaise leidde ook tot schaarste en sociale stress. Het zwakke economische beleid en gebrek aan buitenlandse reserves droegen bij aan stijgende prijzen en groeiende armoede, wat het dagelijkse leven voor miljoenen Iraniërs verslechterde.
Binnenlandse onrust en dissidentie
Hoewel het regime sterk repressief optreedt, voerden dissidenten op sociale media het gesprek over mogelijke politieke verandering. De combinatie van interne economische pijn en externe druk wekte hoop bij tegenstanders van het huidige systeem dat er in 2026 veranderingen mogelijk zijn. De autoriteiten staan in een moeilijke positie: repressie kan protesten onderdrukken, maar ook leiden tot grotere instabiliteit.
Conclusie
2025 markeerde een jaar van paralysatie voor Iran: een cumulatie van buitenlandse druk, militaire tegenvallers, economische stagnatie en sociale onrust. Terwijl de externe houding van het Westen en regionale rivalen harde grenzen opwerpt tegen Iraanse invloed, worstelt de regering om interne stabiliteit te behouden. Experts suggereren dat het huidige systeem van religieus-politieke elites, patronagenetwerken en agressieve buitenlandse politiek steeds moeilijker vol te houden is, wat het jaar 2026 potentieel beslissend maakt voor de toekomst van het regime.
