Bij gelegenheid van de presentatie van het boek van Keyvan Shahbazi, Hoe onze vrijheid sterft, Haarlem 25 oktober 2026
Uri Rosenthal, voorzitter Comitë Iran Vrij
Er zijn winnaars van de Nobelprijs voor de vrede die die prijs verdienen. Uiteraard niet de net gekozen, beter gezegd benoemde, winnaar Navi Pillay die na de doodsbedreiging jegens de Deense cartoonist Kurt Westegaard in 2005 de Deense regering opriep de vrijheid van meningsuiting te beknotten en Charlie Hebdo met de publicatie van Mohammed cartoons onverantwoordelijk handelen verweet. Wel verdiend was de Nobel Vredesprijs in 2015voor Svetlana Alexijevitsj, sinds 2020 in ballingschap in Berlijn, , die het verbijsterende relaas van overlevenden van Chernobyl optekende. Citaat, p. 44. ‘Ze vertelden en zochten antwoorden…Vaak hadden ze haast en waren bang het niet te redden. Ik wist niet dat de prijs van hun getuigenis hun leven was.’ Wel verdiend was ook in 2003 die Nobelprijs voor de Iraanse advocaat Shirin Ebadi om haar strijd voor de rechten van kinderen en vrouwen, sinds 2009 in ballingschap en voortdurend zichtbaar als voorvechter van een vrij, democratisch rechtsstatelijk Iran. Alexijevitsj en Ebadi, beiden zijn ze met beknotting van hun vrijheid tot en met gevaar voor eigen leven opgekomen voor de vrijheid van anderen. Beiden leven nu noodgedwongen in ballingschap. De prijs van de vrijheid van geest in een despotisch regime. Beiden hoeven niets van anderen te horen over wat leven onder het juk van de dictatuur betekent en wat het vervolgens betekent, weliswaar als balling, in een vrij land te leven. Evenmin hoeven zij van anderen te horen dat vrijheid een precieus juweel is dat je moet koesteren en dat je niet mag wegkijken als bedreigingen van ons vrije bestaan zich in toenemende mate voordoen, manifest maar ook, en minstens zo gevaarlijk, back-stage en sluipend.
Om het wat dichter bij huis te houden, de vrije samenleving in ons land wordt aangetast door demonstranten die bij de opening van het Holocaust-museum in maart 2024 ‘kankerzionist’ naar een Holocaust-overlevende roepen; die keer op keer ongestraft haat zaaien en er niet voor terugdeinzen 0m deze maand op 7 oktober juichend in Hamas-uitmonstering door de straten te marcheren; in wier gezelschap een paar dagen later de motorbrigade van Free Palestine Bikers met Hamas-vuurwerk door Amsterdam dendert. En hier heel dichtbij, wanneer een volwassen man in de Haarlemse straten rondloopt met een bord ‘Semitisme. Geen Joden in Nederland.’
Onze vrijheid staat ook onder druk wanneer Iraanse dissidenten en andere opponenten van het wrede Ayatollah-regime op alle mogelijke manieren bedreigd, geïntimideerd en gechanteerd worden en de handlangers van dat regime op de Iraanse ambassade in Den Haag en elders in ons land hun verderfelijke werk kunnen blijven doen. Dit ook na de massaslachting van 8 en 9 januari waarbij binnen 48 uur minstens 40000, zo niet 50000 onschuldige Iraanse jongens, vrouwen, meisjes en mannen bruut vermoord werden – allen zielsgenoten van Keyvan Shabazi en andere Iraanse dissidenten, hier aanwezig.
Ik ken Keyvan Shahbazi nu een aantal jaren. Niet dat hij zo meteen op de lijst voor de Nobelprijs voor de vrede zal staan, al weet je dat nooit bij dat comité in Noorwegen. Maar hij heeft de barbarij van de Islamitische Republiek aan den lijve ondervonden. Het lot van de ruim 90 miljoen Iraniërs daar en de kwelling van de miljoenen in de Iraanse diaspora zijn deel van zijn leven in ballingschap. Keyvan behoort tot degenen die het daar niet bij laten. Hij laat zich horen en vecht in woord en geschrift zijn strijd voor de vrijheid. Vrijheid in Iran en elders in de wereld, maar ook hier. Hij waarschuwt, in zoveel scherper bewoordingen dan mijn bevinding dat onze vrijheid onder druk staat. Geparafraseerd citaat: ‘De weigering om de slachting van 8-9 januari en de zo vele andere wreedheden van het Ayatollah-regime onder ogen te zien heeft gevolgen. Daar in Teheran, in gevangenissen, in levens. Niet in de grachtengordel van Amsterdam, New York of Parijs.’ Door hem opgetekend in maart van dit jaar. Maar na de complete veldslag een half jaar later, vorige week, in Parijs worden ook wij hier met de neus op de feiten gedrukt. Wegkijken is geen optie. Onbeperkte tolerantie betekent het verdwijnen ervan. Dixit Karl Popper. Wees op je hoede. Wees gewaarschuwd: Hoe onze vrijheid sterft. Dixit Keyvan Shahbazi.